“Duniyarmu a Ranar Laraba: Daga Ilimi Mai Tsarki zuwa Cin Zarafin Kan Titi”Tsarin Almajiri, wanda tarihi ya samo asali ne daga ilimin Musulunci na Arewacin Najeriya kafin mulkin mallaka, ya rikide zuwa wani mawuyacin hali na jin kai. A da al’adar ilimi ce mai daraja, yanzu tsarin yana da alaƙa da roƙon titi, sakaci ga yara, raunin cututtuka, da haɗarin tsattsauran ra’ayi”. ^{(Saifullahi Idris Umar & Sadiq Muhammad Maaji; Daga ilimi mai tsarki zuwa cin zarafin titi: Rikicin Almajiri a Najeriya a matsayin haɗin gwiwa na gazawar lafiyar jama’a, gurgunta doka, da haɗarin tsaro na duniya, 2025)}

Yara a ko’ina suna bara, babu ilimi, babu tsafta, babu kula da lafiya, babu horo a gida da sauransu. Rashin nasarar al’umma ce da ke shirin rayuwa mai muni. Waɗannan yaran za su girma su zama matsala ga wasu waɗanda suka yi sa’a ba sa cikin ƙungiyar.

Gwamnati tana zuwa ta tafi ba tare da mafita ga wannan maƙiyi ba. An kafa hukumomi a kan hukumomi don duba wannan cuta, ana ware kasafin kuɗi don magance barazanar a kowane lokaci, ana fara shirye-shirye da manufofi masu kyau a kan takarda amma maimakon samun sauƙi, ta ci gaba da ƙara muni. Yara da yawa suna zubar da hawaye a kan tituna, suna yagewa da gajiya suna roƙon abinci na yau da kullun kamar dai alhakinsu ne.

Yawancin yaran, daga binciken KastinaMirror, sun fito ne daga wasu jihohi. Iyayensu suna sanya su a cikin mota suna aika su zuwa wata jiha maƙwabta ko nesa ba tare da tanadi ko tsammanin dawowa ba nan ba da jimawa ba, suna ba wa yaran ra’ayin cewa za su fi kyau a inda aka tura su kawai sai su gano cewa an tura su aiki ba tare da samun ko sisi ba.

Muna buƙatar gwamnati mai gaskiya wadda za ta kama su. Tana kama yaran, tana nemo iyayen ko mai kula da su kuma tana gurfanar da su a gaban kuliya saboda hukunta waɗannan yaran marasa laifi kuma wataƙila tana ilimantar da su da kuma ba su ƙarfin kula da ‘ya’yansu.

Babu wani uzuri ga iyaye su haifi ‘ya’ya da ba za su iya kula da su ba, kuma babu wani uzuri ga gwamnati ta yi watsi da waɗannan munanan halaye da ra’ayin cewa suna yin iya ƙoƙarinsu a wasu fannoni.

Cin zarafin waɗannan yaran ya isa ya hukunta gwamnati a matsayin wadda ba ta da ƙwarewa. Akwai kamfen a ko’ina da ake yi wa ‘yan siyasa kaɗa ƙuri’a, amma kamfen ɗin dakatar da aikin yara ya yi tsada ga al’ummar da ke sha’awar zaman lafiya da ci gaba.

Wasu daga cikin waɗannan yaran da suka girma a yau suna shiga cikin ayyukan fashi da makami, sace-sace, shan muggan kwayoyi da laifukan da ke hana mu zaman lafiya da ci gaban da muke so.

Lokacin da wani dangi ya tura ɗansa zuwa irin waɗannan ayyukan, maƙwabta nawa ne suka damu su tambayi iyaye inda aka tura ‘ya’yansu ko ma su hana su idan sun damu su sanar da su.

Al’umma tana buƙatar gina juriya ga wannan tsarin zalunci wanda da alama yana renon yara waɗanda za su girma su ƙi al’ummar da aka rene su don zama maƙiyi maimakon ba da gudummawa ga ci gaban wannan al’umma.

Gwamnati tana buƙatar daina ƙirƙirar hanyoyin da ba dole ba don satar kuɗi yayin da take yin kamar tana kula da waɗannan almajiran da yaran da ba sa zuwa makaranta don fara yin manufofi waɗanda za su magance matsalar da ta riga ta zama mummunan yanayi a hannunmu.

Ilimi kyauta ba shi da tsada idan aka yi la’akari da yawan abin da ake kashewa ga shugabanci, abubuwan da suka shafi siyasa, nishaɗi, wasanni da sauransu waɗanda ba su da mahimmanci kamar wannan rikicin jin kai da ya samo asali daga yaran da aka bari a cikin sanyi don shan wahala a kan tituna ba tare da komai ba.

Duk waɗannan hukumomi da yawa da ke ɓatar da kuɗi ba tare da almajirai ɗaya ba, yara daga makaranta ko iyayensu da aka wakilta ya kamata a rufe su don jawo hankalin masu tsangaya a arewa, mutanen da ke cikin ƙauye a kudu, da kuma mafi talauci a kan hanya don kada mu gina al’umma ta yara da aka zalunta waɗanda za su yi kauri fata don ɗaukar fansa a kan mutanen da ke kewaye da su a nan gaba.