Masu hawa babura na kasuwanci da aka sani da “Express” a Jihar Katsina suna fuskantar babbar barazana saboda tukin ganganci, yawan hadurra, keta dokokin hanya, da kuma shiga cikin aikata laifuka masu tsanani.

Duk da haramci da ƙuntatawa, masu hawa suna ci gaba da aiki ba tare da kulawa ba, wanda ke haifar da matakan tsaro na jami’an tsaro.

Masu hawa babura suna karya dokokin hanya ta hanyar tukin ganganci, yin gudu fiye da kima, da kuma hawa kan ababen hawa (hanyar daya), wanda ke haifar da hadurra masu yawa.

Ana amfani da wasu daga cikin wadannan babura wajen aikata laifuka, kuma wasu daga cikin masu aikin suna da alaka da fashi da makami ko fadace-fadace masu tsanani.

Masu aikata laifuka galibi suna amfani da babura don samun saukin gudu a fashi, “fashe-fashe,” da kuma kwace waya saboda iyawarsu ta hanyar zirga-zirga.

A halin yanzu, a Katsina, ana zargin cewa wasu masu hawa suna aiki a matsayin masu ba da labari ko masu samar da kayayyaki ga ‘yan fashi da makami da masu garkuwa da mutane.

Bugu da kari, ana san masu hawa da “hadin kai mara kyau,” galibi suna amfani da shari’ar daji ko kuma suna kashe masu ababen hawa da jami’an tsaro bayan hadurra.

Saboda rashin dokoki, waɗannan mahaya suna karya dokar hana zirga-zirga, suna shiga yankunan da aka takaita ba tare da hukunci ba tare da wani ya yi musu gargaɗi ko ya kama su saboda karya dokoki ba tare da an hukunta su ba.

Wasu mahaya suna zama marasa kulawa saboda alaƙarsu da jami’in ‘yan sanda, jami’an soja, ko ma’aikatan “ba a sani ba” wani lokacin suna ba da damar ko tallafawa ayyukansu ba bisa ƙa’ida ba.

Duk da cewa suna ba da sufuri, ayyukansu suna kawo cikas ga tsarin sufuri na yau da kullun, suna haifar da cunkoso da kuma sanya hanyoyi marasa aminci ga masu tafiya a ƙasa da masu ababen hawa.

Yanayin ya kasance babban ƙalubale a birane, inda hukumomi ke fafutukar daidaita buƙatar tsaron jama’a tare da ayyukan da waɗannan mahaya ke bayarwa.

Masu babura suna wakiltar kusan kashi 21.6% na motocin da ke da hannu a haɗarin zirga-zirga a Najeriya, na biyu kawai bayan motoci masu zaman kansu.

Sauran matsalolin da ke tattare da masu babura sun haɗa da yin gudu fiye da kima (wanda ke ɗauke da sama da kashi 55% na haɗurra), hawa ba daidai ba, yin watsi da fitilun zirga-zirga, da ɗaukar fasinja fiye da ɗaya.

An ruwaito cewa wasu mahaya suna amfani da barasa ko magunguna masu haɓaka aiki don jure wa dogon lokaci da yanayi mai wahala, wanda hakan ke ƙara ɓata musu hukunci lokacin da suke kan hanya.

Yawancin masu hawa babura ba su da lasisi kuma suna aiki da babura marasa rijista, wanda hakan ke sa hukumomi su yi musu wahala wajen gano su.

Idan aka yi la’akari da duk waɗannan matsalolin, gwamnati tana buƙatar ɗaukar mataki mai tsauri kafin wannan barazanar ta zama bala’i.

Sabbin masu hawa da yawa suna shigowa Katsina waɗanda ba su san wurare kaɗan ba kuma koyaushe za su nemi fasinjoji su bayyana inda za su je saboda waɗannan masu hawa ba su san ko da wurare mafi shahara a cikin garin Katsina ba.

An yi zargin cewa wasu daga cikin waɗannan masu hawa ba ‘yan Najeriya ba ne amma samari ne daga ƙasashe maƙwabta waɗanda ke neman wuraren kiwo masu kyau, don haka, idan ba a yi komai cikin gaggawa don tsara amfani da babura a Jihar Katsina ba, nan ba da jimawa ba masu hawa za su zama ƙashin bayan gwamnati.