JAWABIN HUKUMAR DAUKATA, YAN KASASHEN SHIGA HARKAR CIN hanci da rashawa CAMRADE BISHIR DAUDA SABUWAR UNGUWA KATSINA A WATA ROUNDTABLE A KAFIN KUDIN JIHAR KATSINA WANDA AKA SHIGA RANAR ALHAmis 25 ga watan Yuli.

Assalamu Alaikum, abin alfahari ne a gare ni in yi muku barka da zuwa wannan tattaunawa mai muhimmanci kan kasafin kudin jihar Katsina na shekarar 2025.

Da farko ina so in tunatar da mu cewa, na karshe da yawancin mu a nan muka yi wani abu da ya shafi kasafin kudin jihar Katsina, shi ne lokacin taron jin ra’ayin jama’a da majalisar dokokin jihar Katsina ta gudanar. Na yi hakuri a ce wannan ya zama al’adarmu. Na lura a matsayina na dan kasa cewa akwai karancin sha’awar kasafin kudi, ta bangaren har ma da kungiyoyin farar hula. Ko a zaman taron jama’a na baya-bayan nan kan kasafin kudi a jihar Katsina, adadin kungiyoyi masu zaman kansu da suka halarta ya yi kadan.

Don haka, manufar wannan dandali ita ce ƙara sa hannun al’umma da ƙungiyoyin jama’a a cikin tsarin kasafin kuɗi. Mu shiga tun daga farko har karshe. Kuma ya kamata mu ƙara ƙima ga tsarin.

A halin yanzu gwamnatin jihar Katsina na aiwatar da kasafin kudinta na 2025 mai taken: “Building Your Future ll.” Kasafin kudin jihar Katsina na shekarar 2025 da aka amince da shi ya kai biliyan dari shida da tara da biyu, miliyan dari biyu da arba’in da hudu, dubu dari hudu da arba’in da tara, naira dari biyar da sha uku, kobo tamanin da bakwai (N692,244,449,513.87).

Matsalar da ta shafi tsarin kasafin kudi ba a jihar Katsina kadai ba, har ma a kasashe masu tasowa rashin aiwatar da su.

Yanzu tabbas ‘yan kasar za su so sanin aikin kasafin kudin 2025. A lokacin da na duba gidan yanar gizon gwamnatin jihar Katsina, na ga sun loda rahoton ayyukan kwata-kwata na shekarar kasafin kudi.

Adadin kudaden shiga na Q1 yana kusa da 173bn. Sai dai daga abin da aka wallafa a shafin yanar gizon, jihar Katsina ta samar da biliyan 64 kawai. Karancin sama da naira biliyan dari. Daga cikin wannan biliyan 64 da aka samu daga Janairu zuwa Maris 2025, 59bn daga FAAC ne. Hakanan an ba da rahoton cewa Kuɗaɗen Ciki (IGR) ya faɗi ƙasa da abin da aka sa a gaba, 9.3% maimakon 25%.

Idan har aka ci gaba da wannan al’amari a kowane kwata, gwamnatin jihar Katsina za ta iya samar da kasa da rabin kudaden shigar da ta yi hasashen sama da Naira biliyan dari shida a wannan shekarar. Kuma idan ba tare da kudaden shiga ba, ba za a iya samar da kasafin kudin ba.

Sabanin haka, a kasafin kudi na shekarar 2024, jihar Katsina ta samu ayyukan shiga da kashi 73% da kuma kashi 66.4% na kashe kudi. A zahiri zuwa kwata na farko na 2024, kudaden shiga na cikin gida da aka samar ya kasance biliyan 4.8.

To sai dai kuma idan aka yi la’akari da dimbin ayyukan samar da ababen more rayuwa da gwamnatin Dikko Radda ta aiwatar a fadin jihar daga shekarar 2023 zuwa yau, ba za a iya cece-kuce kan cewa an samu ci gaba sosai wajen aiwatar da kasafin kudi a jihar Katsina. Wasu daga cikin gyare-gyaren da gwamnatin ta bullo da su domin aiwatar da kasafin kudi mai inganci da inganci sun hada da: Treasury Single Account (TSA), da tara harajin digit, da sa ido sosai da tantance ayyuka, kafa cibiyoyi irin su hukumar korafe-korafen jama’a da yaki da cin hanci da rashawa ta Jihar Katsina, Hukumar Kula da Kudi. Sa ido daga majalisar dokokin jihar Katsina, kungiyoyin farar hula da kafafen yada labarai.

Ina so in karkare jawabina da yin wannan tambaya: Ta yaya za mu iya cimma aikin kasafin kudi dari bisa dari a jihar Katsina?